Đạo tràng đầu tiên

ĐẠO TRÀNG ĐẦU TIÊN 

Thầy trò đi như thế

Cho đến khi trời sáng

Họ vượt khỏi biên giới

Vương quốc Sa ky a  
Đến sông A no ma

Rồi dọc theo bờ sông

Tìm kiếm chỗ nước cạn

Vượt qua bên kia sông

Đi tiếp thêm một chặng

Khi đến một khu rừng

Sid dha tta xuống ngựa

Mỉm cười đưa tay vuốt

 Bờm ngựa Kan tha ka
 Kan tha ka  giỏi lắm

Con giúp ta tới đây

Ngựa quý nghểnh cổ nhìn

Sid dha tta rút  kiếm

Chàng cắt ngang mái tóc

 Đưa mớ tóc thanh kiếm

 Cho người hầu Chan na

Cởi tràng ngọc trên cổ

Bảo với Chan na rằng

Anh hãy đem chuỗi ngọc

Thanh kiếm và mớ tóc

Gửi cho phụ vương ta

Anh thưa với ngài rằng

Hãy tin tưởng nơi ta

Bỏ nhà đi thế này

 Không phải vì íck kỷ

Ta đi vì mọi người

 Ta đi vì mọi loài

Hãy an ủi phụ vương

Hãy an ủi hoàng hậu

Hãy an ủi Ya so

Ta nhờ anh Chan na 
Chan na đón nhận lấy

Nước mắt chảy ròng ròng
Điện hạ ơi  Điện hạ

Mọi người chắc khổ lắm

Con ăn nói ra sao

Với hoàng đế  hoàng hậu

Và lệnh bà Ya so

Điện hạ ơi  Điện hạ

Làm sao có thể sống

Một mình trong rừng vắng

Và ngủ dưới gốc cây

Như thầy tu khổ hạnh?

Điện hạ xưa tới nay

 Chỉ quen với nệm ấm

 Chỉ quen với chăn êm

 Trong cung vàng điện ngọc
Sid dha tta mỉm cười  
Anh đừng lo Chan Na

 Người khác sống thế nào

Thì ta sống thế ấy  

Chan na ơi! về đi  

Về để kịp báo tin

Kẻo họ lo sốt ruột

 Hãy để ta ở đây
Chan na chùi nước mắt  
Xin điện hạ cho con

Ở lại đây hầu hạ

Xin điện hạ làm phúc!

Đừng bắt con trở về

 Mang theo tin dữ này

 Cho những người kính yêu! 
Vỗ vai người hầu cận

 Ta cần anh trở về

Báo tin cho người thân

Nếu thực sự thương ta

Thì anh nghe lời ta  

Không cần anh ở đây

 Người xuất gia tu hành

Đâu cần tới hầu cận

Chan na phải vâng lời

Cất mớ tóc chuỗi ngọc

Cẩn thận vào trong áo  

Treo thanh gương trên yên

 Rồi nắm tay Thái tử 
 Con nghe lời điện hạ

 Nhưng điện hạ thưong con

 Thương mọi người ở nhà

Xin điện hạ đừng quên

Trở về với Phụ vương

Ngay khi tìm được đạo  
Sid dha tta gật đầu

Mỉm cười nhìn Chan na

 Với cái nhìn khuyến khích  

Vỗ về Kan tha ka  
Kan tha ka  về nhé  
Chan na cầm lấy cương

 Của con Kan tha ka

Và leo lên ngựa mình

 Con Kanthaka nghểnh cổ

Nhìn về Sid dha tta

 Lần chót khi quay gót

 Hai mắt nó cũng ướt

Như mắt người dắt nó  
Đợi Chan na đi khuất

Sid dha tta quay lại

 Ngoảnh mặt về phía rừng  

Bắt đầu cuộc sống mới

 Lấy trời cao làm màn

 Lấy đất rộng làm chiếu

 Khu rừng này là nhà

Sid dha tta hôm nay

 Một cảm giác thoải mái

Tự tại phát trong chàng  
Lúc ấy có một người

 Từ trong rừng đi ra

 Thoạt nhìn  tưởng sa môn

 Bởi khoác áo màu chàm

Màu áo người ẩn tu

Nhìn kỹ thấy người ấy

 Cầm cung đeo bó tên  
Sid dha tta liền hỏi

Anh  thợ săn phải không
Vâng  người ấy trả lời  
Vậy sao mặc áo tu? 
Người thợ săn mỉm cười  
Tôi có khoác áo này

Thú rừng mới không sợ

 Nhờ đó mới dễ bắt
Sid dha tta lắc đầu  
Vậy là anh lợi dụng

Lòng thương người tu hành

 Anh muốn đổi áo này

 Của tôi cho anh không? 
Người thợ săn nhìn kỹ

Chiếc áo người đang mặc

 Áo trị giá ngàn vàng  
  Ông muốn đổi thật không

 Người thợ săn hỏi lại  
  Đổi thật chứ sao không

 Sid dha tta mỉm cười  

Khi có cái áo này

 Anh đem bán làm vốn

Tìm nghề khác làm ăn

Mà khỏi phải đi săn  

Tôi muốn làm sa môn

Nên tôi cần  áo anh
Người thợ săn mừng rỡ

 Hai người đứng ở cửa rừng

Cởi áo đổi cho nhau  
Người thợ săn được áo  

Hấp tấp vội đi ngay

Còn lại Sid dha tta

Với chiếc áo mới đổi

Dáng dấp vị sa môn

 Chàng bước sâu vào rừng  

Tìm gốc cây  tĩnh tọa

 Sau ngày dài trong cung

một đêm thâu trên ngựa

 giờ đây Sid dha tta

Người cảm thấy lạ thường

 Trong tư thế thiền tọa

 Chàng ngồi như nghỉ ngơi

Nuôi cảm giác thảnh thơi

 Mà chàng đã trải qua

Khi mới bước vào rừng  
Giờ nắng đã lên cao

Xuyên qua được rừng cây

Sid dha tta  mở mắt

Trước mặt như có người

 Chàng ngửng lên và thấy

Vị sa môn ngắm chàng

Với khuôn mặt khắc khổ

 Và thân hình gầy ốm

 Sid dha tta đứng dậy

 Chắp tay lại chào hỏi

 Chàng cho sa môn biết

Mới bỏ nhà đi tu

 Chưa có thầy học đạo

Chàng nói ra ý định

Đi về hướng miền Nam 

Thụ giáo với đạo sư

A lar Ka la ma  
Vị sa môn cho biết

Ông đã từng tu học

Với vị đạo sĩ này

 Hiện đang mở đạo tràng

Phía Bắc Ve sa li

 Dạy bốn trăm đệ tử

 Ông biết đường đến đây

 Sẵn sàng đưa tới đó  
Chàng theo vị sa môn

Vượt qua khu rừng già

Theo một con đường mòn

Leo lên một ngọn đồi

Tới khu rừng già khác

 Đi như vậy tới trưa  

Vị sa môn ngừng lại

 Rồi rủ Sid dha tta

Tìm hái những trái rừng

Và những đọt lá rừng

 Để ăn cho đỡ đói

 Sid dha tta hỏi tên

 Của những trái cây rừng

Và những đọt lá rừng

 Vị sa môn cho biết

 Nhiều khi phải đi đào

 Những rễ cây để ăn

Nếu không tìm  hái được

 Trái cây và lá rừng

 Biết phải sống lâu ngày

Trong rừng núi một mình

  Sid dha tta ghi nhớ

Những lời vị sa môn  

Đi đến ngày thứ chín

 Tới A nu pi ya

 Rồi tìm đến đạo tràng

  Đạo sĩ A la ra

 Đạo sĩ  chừng bảy mươi

Người ông đã gầy yếu

 Nhưng mắt ông còn sáng

 Và giọng ông ngân vang

Cả hai  đứng chờ thầy

Lúc buổi giảng vừa dứt

Sid dha tta tiến tới

Cung kính chào đạo sĩ

                           Rồi tự giới thiệu mình

Xin thầy được tu học

Đạo sĩ chăm chú nghe

Ngắm nhìn Sid dha tta

Và tỏ vẻ hài lòng  

 Thầy vui chấp nhận con

  Con cứ ở lại đây  

Nếu con hành được pháp

Và luật của thầy dạy

 Chỉ trong một thời gian

Là con đắc được đạo  
Sid dha tta vui mừng

Chấp tay lạy tạ thầy  

Tối hôm đó  để ngủ

Sid dha tta đi tìm

Nơi bằng phẳng gần đó

Gối đầu lên rễ cây

 Ngủ say cho đến sáng

Sid dha tta chỗi dậy

Nắng đã lên ngọn cây

Chim chóc hát vang rừng  

Bạn đồng tu đã dậy

Hoàn tất buổi ngồi thiền

Đầu tiên trong một ngày

 Họ chuẩn bị để đi

 Vào thôn làng khất thực

 Sid dha tta được trao

Một bình bát khất thực

Và dạy cho phương pháp

Vào thôn làng xin ăn  
Theo các vị sa môn

 Sid dha tta ôm bát

Vào thành Ve sa li

 Lần đầu đi khất thực

 Sid dha tta cảm thấy

Cuộc đời của người tu

 Có dính liú rất nhiều

Với xã hội con người

 Chàng học cách ôm bát

 Học cách đi  cách đứng

Cách nhận thức cúng dường

Cách chú nguyện cảm tạ

Hôm ấy  Sid dha tta

Được cúng dường ít cơm

Buổi khất thực vừa xong

Theo đồng tu về rừng

Bắt đầu ngồi thọ thực

 Buổi thọ thực vừa xong

Chàng đi tìm đạo sư

Để học phương pháp tu

 Giờ đây Sid dha tta

 Được gọi là sa môn

 Ngài dạy về lòng tin

Ngài dạy về tinh cần

Ngài dạy về cách thở

Sự tập trung tâm ý

  Giáo lý của đạo sư

Hhông chỉ là lý thuyết

Đó là sự hành trì

Cái biết của sự tự tri

Không phải của lý luận

Phải thực hiện cho được

Những trạng thái thiền định

Muốn thực hiện thiền định

Phải bỏ hết vọng tưởng

 Về quá khứ  tương lai

Chỉ nhắm về giải thoát 

Sa môn Sid dha tta

 Hỏi thầy thêm về cách

 Điều phục thân và ý

Rồi bái tạ đạo sư

Tìm góc rừng hành trì  
Ông bẻ cây bẻ lá

Che thành một mái lều

Ngay dưới một gốc cây

 Để làm nơi nương náu

Mà thực tập thiền định

 Sa môn Sid dha tta

Thực tập rất chuyên cần

 Cứ cách năm bảy hôm  

Ông quay lại xin thầy

Thỉnh giáo điều chưa rõ

  Tu như vậy ít lâu

 Ông đạt nhiều tiến bộ

Ngồi trong thế thiền định

Buông bỏ mọi suy tư

Ám ảnh về quá khứ

 Cũng như về tương lai

Thanh tịnh và an lạc  

Tuy nhiên trong an lạc

 Ông vẫn thấy bóng dáng

 Mầm mống những suy tư  

Thực tập tiếp nhiều tuần

Trong trạng thái thiền định

Ở mức độ cao hơn

 Sid dha tta loại trừ

Các mầm mống suy tư

Đi vào một trạng thái

Năm cánh cửa cảm giác

Đã hoàn toàn đóng lại  

Tâm ông đạt tĩnh lặng

Như mặt hồ tịnh gió

  
Khi trình bày kết quả

Sự thực tập của mình

Cho đạo sĩ A la ra

Sa môn Sid dha tta

Được hết lời ca ngợi

 Đạo sĩ bảo ông rằng

Đạt tiến bộ rất lớn

Trong thời gian rất ngắn

 Đạo sĩ bắt đầu dạy

 Về phương pháp thực hiện

 Một trạng thái thiền định

 Trong đó tâm hành giả

Đồng nhất với không gian

 Trong không gian vô biên

Mọi hiện tượng vật chất

Và mọi hình sắc tan biến

Sa môn Sid dha tta

Về cố công thực tập  

Vòng chưa đầy ba hôm

 Đạt tới sự thành công  

Nhưng ông có cảm tưởng

Định không vô biên xứ

Không giúp ông giải tỏa

Những tâm tư sâu kín

 An trú trong định đó

 Ông vẫn thấy bế tắc

 Ông trở lại với Thầy

 Và trình bày tri kiến

Đạo sĩ nói với ông

  Con phải bước nấc nữa  

Cái hư không vô biên

Mà con đạt tới đó

Cũng cùng một chất liệu

 Với tâm thức con

 Nó không phải đối tượng

Của tâm thức hành giả

Mà nó chính là tâm thức

Vậy con hãy nổ lực

Đạt được định kế tiếp

Là thức vô biên xứ  
Sid dha tta trở về

Nơi góc rừng của mình

 Chỉ trong vòng hai hôm

 Ông thực hiện đạt được

 Thiền thức vô biên xứ  

Thấy được tâm thức mình

 Trong hiện tượng vũ trụ

Nhưng vẫn không giải tỏa

Được thao thức của mình  
Sid dha tta trở về

Trình bày  với đạo sĩ

Những chỗ kẹt của mình

 A la ra nhìn ông

 Bằng con mắt kính phục

 Vị đạo sĩ ân cần   
  Con đi gần tới đích

 Hãy trở về quán chiếu

Hư giả của vạn pháp

 Mọi hiện tượng vũ trụ

Do tâm thức ta tạo nên

 Tâm thức là khuôn đúc

 Của tất cả hiện tượng

 Hình sắc thanh  hương  vị  

Nóng lạnh và cứng mềm

 Là sáng tạo tâm thức

  Chúng nó đều không có

Như ta vẫn thường tưởng

 Tri giác của chúng ta

Vẽ ra mọi hình tượng  

Phải đạt được cảnh giới

Định vô sở hữu xứ

 Thì con sẽ thành công  

Con sẽ thấy được rằng

 Không hiện tượng nào thật

Hiện hữu như tri giác

Của chúng ta tưởng tượng  
Vị sa môn trẻ tuổi

Chắp tay lĩnh giáo Thầy

  Ông trở về góc rừng

Trong thời gian tu học

Với đạo sĩ A la ra

 Sid dha tta làm quen

Nhiều sa môn đồng đạo

  Tánh tình ông hòa nhã

 Nên ai cũng mến yêu

 Đạo sĩ A la ra

Đã có lần hỏi ông

Về gốc tích gia cảnh

Và sau đó có người

Biết được tung tích ông

  Sid dha tta mỉm cười

Mỗi khi bạn đồng tu

Hỏi ông về gốc tích

Dòng dõi vương giả ấy

 Ông chỉ khiêm nhượng nói  
  Cái đó quan trọng gì  

Có lẽ mọi chúng ta

 Nên chia sẻ với nhau

Về kinh nghiệm hành đạo
Nhiều sa môn đồng tu

 Rất ưa được làm bạn

Để học hỏi với ông  

  

Khoảng chưa đầy một tháng

  Sid dha tta thực hiện

 Được định vô sở hữu xứ

 Ông rất đỗi vui mừng

 Thấy mình đạt định này  

Trong nhiều tuần lễ kế tiếp

 Sid dha tta thiền định

 Khai thác trạng thái ấy

 Để giải quyết bế tắc

Lâu ngày của tâm ý

Nhưng định vô sở hữu xứ  

Vẫn không giúp ông được  

Cuối cùng Sid dha tta

 Phải trở về thỉnh ý

Đạo sư A la ra

Ngồi nghe Sid dha tta

Mặt ông sáng rỡ lên

 Và đổi cách xưng hô

 Sa môn Sid dha tta

Ngài là một người tài

 Đạt tới mức cao nhất

 Mà tôi đã đạt được

 Cái gì mà tôi đạt tới

 Ngài cũng đã đạt tới

 Sa môn Sid dha tta

 Xin ngài ở lại đây

 Hai chúng ta cùng nhau

Dìu dắt giáo đoàn này 
Sid dha tta im lặng

  Định vô sở hữu xứ

Tuy là hoa trái quý

Thành quả sự tu học

Nhưng vẫn không giải quyết

Được vấn đề sinh tử

 Không giải phóng cho ta

 Khỏi mọi niềm đau khổ

Không đưa ta đến chỗ

Đạt giác ngộ hoàn toàn

 Mục đích ta không phải

 Làm giáo chủ giáo đoàn

 Mục đích chính của ta 

Tìm con đường giải thoát 
Sau khi nghĩ như thế  

Sid dha tta chắp tay

Thưa thầy A la ra
Định vô sở hữu xứ

Không phải là mục đích

Con muốn tìm con đường

Để giải thoát sanh tử

 Con xin cảm ơn thầy

 Đã có lòng chiếu cố

  Yêu mến dạy bảo con

 Xin thầy cho phép con

Được du phương tìm đạo

 Thầy dạy con hết lòng

 Trong những tháng vừa qua

 Con xin nhớ ơn thầy 
Đạo sĩ A la ra

Buồn bã và tiếc nuối

Sid dha tta đã quyết

Hôm sau ông lên đường./.