Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La mật 金 剛 般 若 波 羅 蜜 經 Prajñāpāramitā Diamond Sūtra ( Phần 18)

Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La mật

金 剛 般 若 波 羅 蜜 經

Prajñāpāramitā Diamond Sūtra

( Phần 18)

1.   原文本

「須菩提！於意云何？如來有肉眼不？」「如是，世尊！如來 有肉眼。」「須菩提！於意云何？如來有天眼不？」「如是，世尊！ 如來有天眼。」「須菩提！於意云何？如來有慧眼不？」「如是， 世尊！如來有慧眼。」「須菩提！於意云何？如來有法眼不？」「如 是，世尊！如來有法眼。」「須菩提！於意云何？如來有佛眼不？」 「如是，世尊！如來有佛眼。」「須菩提！於意云何？如恆河中所 有沙，佛說是沙不？」「如是，世尊！如來說是沙。」「須菩提！ 於意云何？如一恆河中所有沙，有如是沙等恆河，是諸恆河所有 沙數，佛世界如是，寧為多不？」「甚多。世尊！」佛告須菩提： 「爾所國土中，所有眾生若干種心，如來悉知。何以故？如來說 諸心，皆為非心，是名為心。所以者何？須菩提！過去心不可得， 現在心不可得，未來心不可得。」

2. Dịch Nôm

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu nhục nhãn phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai hữu nhục nhãn.”“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu thiên nhãn phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai hữu thiên nhãn.”

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu huệ nhãn phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai hữu huệ nhãn.”

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu pháp nhãn phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai hữu pháp nhãn.”

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như Lai hữu Phật nhãn phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai hữu Phật nhãn.”

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Hằng hà trung sở hữu sa, Phật thuyết thị sa phủ?”

“Như thị, Thế Tôn. Như Lai thuyết thị sa.”

“Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà? Như nhất Hằng hà trung sở hữu sa, hữu như thị đẳng Hằng hà, thị chư Hằng hà sở hữu sa số Phật thế giới. Như thị ninh vi đa phủ?”

“Thậm đa, Thế Tôn.”

Phật cáo Tu-bồ-đề: “Nhĩ sở quốc độ trung sở hữu chúng sanh nhược can chủng tâm Như Lai tất tri. Hà dĩ cố? Như Lai thuyết chư tâm giai vi phi tâm, thị danh vi tâm.

Sở dĩ giã hà? Tu-bồ-đề! Quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc.

3. Nghĩa Việt

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt thịt không?

Thầy Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt thịt”.

Bụt hỏi: “Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt trời hay không?”.

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt trời”.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt tuệ không?

Tu Bồ Đề thưa: “Bạch có, Như Lai có mắt tuệ”.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt pháp không?

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, Như Lai có mắt pháp”.

Bụt hỏi: “Như Lai có mắt Phật không?”.

- Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt Phật.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Cát trong sông Hằng, Phật có thấy là cát không?

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, Như Lai cũng gọi cát là cát vậy”.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Nếu mỗi hạt cát trong sông Hằng là mỗi sông Hằng, thì số lượng thế giới Phật nhiều như số cát trong tất cả những sông Hằng ấy có nhiều không?

- Bạch Thế Tôn, rất nhiều.

Bụt bảo thầy Tu Bồ Đề: “Trong tất cả các thế giới ấy có đủ tất cả các loài chúng sanh mà tâm lý các chúng sanh ấy cũng có đủ loại. Vậy mà loại tâm lý nào trong số ấy Như Lai cũng đều biết hết. Tại sao? Tu Bồ Đề, tại vì cái mà Như Lai gọi là các loại tâm ý đều không phải là các loại tâm ý. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề, tâm quá khứ không bắt được, tâm hiện tại không nắm bắt được mà tâm vị lai cũng không nắm bắt được.

Dịch Anh

"Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the human eye?"

Subhuti replied,"Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the human eye."

The Buddha asked, "Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the divine eye?"

Subhuti said, "Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the divine eye."

"Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the eye of insight?"

Subhuti replied,"Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the eye of insight."

"Subhuti, what do you think? Does theTathagata have the eye of transcendent wisdom?"

"Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the eye of transcendent wisdom."

The Buddha asked, "Does the Tathagata have the Buddha eye?"

"Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the Buddha eye."

"Subhuti, what do you think? Does the Buddha see the sand in the Ganges as sand?"

Subhuti said, "World-Honored One, the Tathagata also calls it sand."

"Subhuti, if there were as many Ganges Rivers as the number of grains of sand of the Ganges and there was a Buddha land for each grain of sand in all those Ganges Rivers, would those Buddha lands be many?"

"Yes, World-Honored One, very many."

The Buddha said, "Subhuti, however many living beings there are in all these Buddha lands, though they each have a different mentality, the Tathagata understands them all. Why is that? Subhuti, what the Tathagata calls different mentalities are not in fact different mentalities. That is why they are called different mentalities. Why? Subhuti, the past mind cannot be grasped, neither can the present mind or the future mind."
Chú giải

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt thịt không?

Mắt thịt là nhục nhãn, là mắt mà tất cả chúng ta đều có, có thể thấy được cái bông, thấy được màu xanh và màu trắng. Phật là bậc giác ngộ, nhưng Phật có con mắt của người thường hay không?

Thầy Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt thịt”.

Bụt hỏi: “Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt trời hay không?”.

Mắt trời là thiên nhãn, con mắt của chư thiên, thấy xa, thấy gần, thấy trong đêm tối, thấy xa ngàn vạn dặm.

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt trời”.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt tuệ không?

Mắt tuệ là mắt có thể thấy chân tướng vô ngã và vô thường của các pháp.

Tu Bồ Đề thưa: “Bạch có, Như Lai có mắt tuệ”.

Mắt tuệ tức là mắt của các vị Thanh văn và Duyên giác.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Như Lai có mắt pháp không?

Pháp nhãn là con mắt của vị bồ tát có thể thấy được chân không của các pháp, thấy được bồ đề tâm, thấy được đại nguyện, thấy được sự kiện tất cả chúng sanh với mình cùng chia sẻ bản thể không và thấy được sự giải thoát của mình là một với sự giải thoát của tất cả chúng sanh.

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, Như Lai có mắt pháp”.

Bụt hỏi: “Như Lai có mắt Phật không?”.

- Bạch Thế Tôn, có. Như Lai có mắt Phật.

Mắt Phật là con mắt có thể thấu suốt được quá khứ, hiện tại và vị lai, có thể thấy được tâm của tất cả mọi loài chúng sanh trong quá khứ, trong hiện tại và trong vị lai. Năm câu hỏi đó và năm câu trả lời đó là để cho ta thấy rằng Phật không những có con mắt của Phật mà còn có con mắt của Bồ Tát, con mắt của Thanh Văn, con mắt của loài trời và con mắt của loài người cũng như của các loài chúng sanh khác. Điều này sẽ cho chúng ta một cảm giác dễ chịu, vì chúng ta thấy Phật cũng có con mắt thịt như mình, và do đó chúng ta cảm thấy gần gũi với Phật hơn. Những gì Phật có thể làm được, mình cũng có thể làm được.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Cát trong sông Hằng, Bụt có thấy là cát không?

Tu Bồ Đề nói: “Bạch Thế Tôn, Như Lai cũng gọi cát là cát vậy”.

- Tu Bồ Đề, thầy nghĩ sao? Nếu mỗi hạt cát trong sông Hằng là mỗi sông Hằng, thì số lượng thế giới Phật nhiều như số cát trong tất cả những sông Hằng ấy có nhiều không?

- Bạch Thế Tôn, rất nhiều.

Phật bảo thầy Tu Bồ Đề: “Trong tất cả các thế giới ấy có đủ tất cả các loài chúng sanh mà tâm lý các chúng sanh ấy cũng có đủ loại. Vậy mà loại tâm lý nào trong số ấy Như Lai cũng đều biết hết. Tại sao? Tu Bồ Đề, tại vì cái mà Như Lai gọi là các loại tâm ý đều không phải là các loại tâm ý. Vì sao vậy? Tu Bồ Đề, tâm quá khứ không bắt được, tâm hiện tại không nắm bắt được mà tâm vị lai cũng không nắm bắt được.

Comment

“Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the human eye?”

Human eye is the eye we all have that can see flowers, the blue sky, and the white clouds. Does the Buddha, the Awakened One, have the ordinary human eye?

Subhuti replied, “Yes, World Honored One, the Tathagata does have the human eye.”

The Buddha asked, “Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the divine eye?”

“Divine eye” is the eye of gods that sees very near and very far and also sees in darkness and through obstacles.

Subhuti said, “Yes, World-Honored One, theTathagata does have the divine eye.”

“Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the eye of insight?”

The “eye of insight” is the eye that can see the true nature of nonself in living beings and the impermanent nature of all objects of mind. It is the eye of the shravakas and pratyeka buddhas.

Subhuti replied, “Yes, World-Honored One, the Tathagata does have the eye of insight.

“Subhuti, what do you think? Does the Tathagata have the eye of transcendent wisdom?”

The “eye of transcendent wisdom” is the eye of the bodhisattvas that can see the true nature of the emptiness of all objects of mind. It can see the nature of awakened mind and of the great vow. A bodhisattva with the eye of transcendent wisdom sees that he or she and all beings share the same nature of emptiness, and therefore his or her liberation is one with the liberation of all beings.

“Yes, World Honored One, the Tathagata does have the eye of transcendent wisdom.”

The Buddha asked, “Does the Tathagata have the Buddha eye?”

“Yes, World Honored One, the Tathagata does have the Buddha eye.”

“The Buddha eye” is the eye that can see clearly the past, the present, and the future, as well as the minds of all living beings in the past, the present, and the future.

These five questions and answers state that the Buddha has not only the Buddha eye, but also the eyes of the bodhisattvas, shravakas, gods, humans, and all other living beings. The fact that the Buddha has a human eye gives us a pleasant feeling. It makes us feel closer to the Buddha. It means that what the Buddha accomplished, we too have the ability to accomplish.

“Subhuti, what do you think? Does the Buddha see the sand in the Ganges as sand?”

Subhuti said, “World-Honored One, the Tathagata also calls it sand.”

“Subhuti, if there were as many Ganges Rivers as the number of grains of sand of the Ganges and there was a Buddha land for each grain of sand in all those Ganges Rivers, would those Buddha lands be many?”

“Yes, World Honored One, very many.”

The Buddha said, “Subhuti, however many living beings there are in all these Buddha lands, though they each have a different mentality, the Tathagata understands them all. Why is that?

Subhuti, what the Tathagata calls different mentalities are not in fact different mentalities. That is why they are called different mentalities.”

Here, the Buddha begins to talk about the mind. This teaching is developed more extensively in the Ratnakuta  Sutra, which made its appearance between the second and third centuries, particularly in the chapter named “The Manifestations of Consciousness.” It also talks about the human eye, the divine eye, the eye of insight, the eye of transcendent wisdom, and the Buddha eye.

This section of the Diamond Sutra briefly explains the Buddha eye as the eye that can see into the minds of all living beings. The Buddha has a very profound insight into the mentality of all of these beings. The Buddha says that if there were as many Ganges Rivers as the number of grains in the sand of the Ganges and if the number of worlds were as many as those grains of sand, he knows the mentalities of all living beings in all of these worlds. This means that the Buddha has a profound understanding of the mind. The mind here includes the mind understood by contemporary

psychology as well as the roots and nature of all psychological phenomena, which are not conditioned by the birth and death of psychological phenomena.

 “Why? Subhuti, the past mind cannot be grasped, neither can the present mind or the future mind.” How can we have a true understanding of the mind if we keep going after different psychological phenomena trying to grasp them? This is why it is difficult for modern psychology to truly grasp the mind. In the practice of Buddhism, by means of direct experience, one is able to be in touch with the true mind.