Mùng 5

Mùng 5

Người mà lớn lên ở miền Trung hay miền Bắc khi nghe cúng mùng 5 là biết mùng 5 tháng 5 âm lịch. Bởi ngày này theo phong tục, người miền Trung và người miền Bắc nhiều gia đình tổ chức cúng.

Cúng mùng 5, nói văn hoa là cúng tết Đoan Ngọ, phong tục của người Hoa, nhưng người Việt bắt chước. Cúng mùng 5, nhưng thực ra là ăn mùng 5, bởi gia chủ làm mâm xôi, chè, trái cây đặt trên bàn thờ tổ tiên, chờ cây hương cháy khoảng 1/3 coi như ông bà bay lên trời lại, con cháu hưởng lộc.

Ăn mùng 5 có nhiều khi vui hơn cả ăn tết bởi mọi người vừa ăn vừa bàn chuyện đi chơi, đi tránh nóng. Người lớn vui một thì con nít vui mười, vừa được tụ tập quậy phá, được ăn uống thỏa thích mà không sợ trễ học. Bởi hạ đã về, ve đã kêu, trường lớp cô thầy cũng đã bãi khóa, trừ các cháu thi tốt nghiệp 12 năm nay coi như nhịn mùng 5. Nói nhịn, chứ vừa học vừa ăn không ai cấm. Một tay múc chè, một tay lật sách cũng ngon.

Chè mùng 5 thường người ta nấu chè kê hoặc chè đậu ván. Chè nấu sao cho đừng đặc quá mà cũng đừng lỏng quá. Chè nấu lỏng như chè đậu xanh, đậu đỏ thì không đạt. Ngược lại đặc quá, khi xúc bằng bánh tráng dễ bị gãy nữa chừng cái đụp, mất ngon.

Xôi mùng 5 thì xôi vò, xôi vò nấu ngon là từng hạt xôi rời ra. Nhưng xôi  đừng nấu khô quá như xôi trắng, đừng dẻo quá như xôi đậu. Xôi ngon là phải ngọt, vị bùi của nếp và béo của ít dầu. Xôi có thể ăn với chè cho đỡ ngán. Cho nên người ta thường nói xôi chè. Tức là có thể lấy chén chè mà ăn với dĩa xôi. Đó là gia đình cúng chay.

Nhà ai cúng mặn thì có nồi cháo vịt. Thịt vịt vớt ra để nguội, chặt thành miếng chấm nước mắm gừng.  Gừng thì mới cay và thơm, muốn chua chua kiểu chảy nước miếng thì hái ít lá chanh cắt nhỏ trộn chung vô chén nước mắm. Lánchanh đừng có hái lá già mà đắng, đừng hái  non quá ít thơm. Vị thơm của lá chah có tác dụng bớt ngán mùi thịt vịt. Thôi tui ăn chay tôi không kể nữa…

Mai mùng 5 rồi.

Bến Tre, 17/6/2018.