Ăn chay, nhớ mùi nước mắm.

Ăn chay, nhớ mùi nước mắm.

Hai tháng ni, ru rú trong cơ quan, không lui tới, đó đây nên không hay. Ở Cầu Hàm Luông mọc lên quá loạn xưởng làm nước mắm. Sáng,  ngang qua cầu, mùi nước mắm làm dạ dày mình co bóp, dịch nước bọt trong lưỡi, trong khoang miệng tuôn ra. Mũi hửi mùi nước mắm mà cứ nhớ lại hồi xưa. Hồi mình con nít, đi chơi về, đói bụng vô bếp lục cơm nguội ăn với nước mắm. Ăn cơm nguội không cần múc ra chén, bóc cục cơm khô, nhúng vô chén nước mắm ăn ngon lành. Đi ngang qua cầu Rạch Miễu, Tiền Gian cũng rứa, nhớ cái cục cơm nguội chấm nước mắm thời nhỏ. Nhớ về mạ, nhớ về Đà Nẵng, nhớ thời nhỏ.

      Mình không khen mạ mình theo kiểu, mạ hát con khen hay. Chứ nước mắm mạ mình làm thì ngon lắm. Bởi nước mắm mạ mình làm là thứ nước mắm cá cơm Nam Ô, hoặc nước mắm từ cá nục. Chỉ thịt của cá cơm, cá nục mới làm nước mắm ngon. Chứ cá thu, loại cá đắt tiền, nhưng chưa chắc làm nước mắm ngon. Mà người miền Trung ăn nước mắm cũng lạ lùng lắm. Cơm không có đồ ăn, dọn chén nước mắm đã đành, cơm thịnh soạn cũng có chén nước mắm. Rau muống chấm nước mắm, món cá nục cuốn bánh tráng cũng chấm nước mắm. Món chấm nước mắm ngon nhất là món bánh lọc. Nước mắm dùng để chấm được giã với ớt, tỏi cay xè. Ăn miếng bánh lọc, chấm  miếng nước mắm. Dù ăn có no mà nước miếng vẫn cứ chảy tứa ra bởi sự hấp dẫn của nước mắm ớt.

Tui dân miền Trung, cả nhà nội ngoại đều gốc Huế nên mình biết cái diệu kì của nước mắm. Nước mắm không chỉ để dùng làm gia vị, dùng làm món nêm, hoặc món chính trong bữa ăn. Nước mắm còn dùng làm thuốc, hoặc nói như mấy cái người bán thực phẩm chức năng online là nước mắm là vô cùng bổ dưỡng. Thợ lặn trước khi xuống biển, húp vài ngụm nước mắm cho ấm. Đi mô về đói, lấy tay quẹt vô hủ nước mắm rồi mút cái cũng no. Duy chỉ có cái món ni tui không biết, đó là

Nước mắm ngon dầm con cá liệt,

Em có chồng em nói thiệt anh hay.

Nước mắm thì biết, cá liệt thì hay. Nhưng dầm con cá liệt vô nước mắm thì tui chịu.

Chừ mà có ai hỏi, bài hát chi anh thích nhất, chú thích nhất. Tui sẽ nói bài hát anh thích nhất, chú thích nhất, là bài Mong ước kỉ niệm xưa.

Nếu có ước muốn cho cuộc đời này

Hãy nhớ ước muốn cho thời gian trở lại,

Thời gian trở lại, tui sẽ ở Đà Nẵng với mạ tui. Dù đôi khi tui có giận hờn, nhưng không bao giờ tui ghét mạ tui. Tui cũng chẳng phải lấy vợ làm cái chi cho mệt. Ở nhà tối ôm mạ ngủ, học phổ thông xong, 15, 16 tuổi tui đi tu. Tu lớn, lúc mạ già thì rước mạ vô ở trong chùa, chẳng ai trách. Hoặc làm tới chức ôn, lâu lâu về thăm mạ cũng chẳng sao. Đạo hiếu không ai nở cười chê.

      Chứ vợ chồng sướng thì ít, khổ thì nhiều. Người Hoa họ dùng chữ cũng thâm thúy lắm. Sướng là lạc, là ngọt ngào là hạnh phúc. Trái nghĩa với ngọt ngào là đắng cay là đau khổ. Tiếng Hoa, Từ khổ là đắng 苦, thuộc bộ thảo, là trái khổ qua. Ăn canh khổ qua chẳng ai kêu ngọt. Trái ngược với khổ là cam 甘, thuộc bộ cam, cam là loại trái cây có vị ngọt . Vợ thương chồng, thường mời chồng uống nước cam đi anh. Nước cam em vắt ngọt lắm. Chứ không phải xúi chồng đi Trảng Bom, Hố nai, hoặc Củ Chi đầy bom đạn dưới đất. Tiếng Anh thì đơn giản hơn. Từ khổ tiếng Anh dịch là suffering hoặc là illbeing. Suffering là khổ, còn illbeing là không khỏe, là bị ốm. Trái với khổ thì có từ happy, là hạnh phúc. Hoặc có thể dùng relax thư giãn, enjoy có thể hiểu là an lạc.

Nói dông nói dài, nói ngữ nói nghĩa, trong cuộc sống, ai cũng muốn mình sướng chứ không muốn mình khổ. Cho nên khi cư xử, góp ý với nhau thì phải hướng đến đem đến cho nhau phút giây an lạc, vui sướng. Muốn vậy phải cư xử cho chánh niệm, cho chánh kiến. Từ Chánh 正  nghĩa của tiếng Hoa là thẳng, không có cong, không có quẹo. Chánh Kiến là  nhìn đúng sự việc. Chánh tư duy là suy nghĩ đúng đắn. Chánh ngữ là nói lời đúng, lời nói nhẹ nhàng, góp ý chân tính. Nếu người thân mình làm mình đau khổ, làm những điều mình thấy sai mình phải suy nghĩ lựa lời góp ý.

      Cho nhau nhiều cái ngọt ngào của vị cam thì hay hơn ngày nào cũng nếm vị đắng của trái khổ qua. Dù là biết thuốc đắng thì dã tật. Chưa dã tật mà đã từ giã nhau là mệt.

Hoàng Phước Đại – Đồng An

1/9/2016.