Duyên và vô duyên.

Duyên và vô duyên.

Trong nhà Phật khi nói đến nhân quả thì hay nói đến chữ duyên hoặc nhân duyên. Nhân tức là hạt giống để từ đó sinh ra quả. Duyên là một điều kiện để nhân tạo quả. Quả tốt hay quả tốt xấu, hoa có thơm, trái có ngọt, không chỉ vì bác nông dân lựa giống tốt, phân tốt, trừ sâu đúng lịch, mà còn cái duyên của thiên thời địa lợi. Ông trời mà ghét nắng nóng kéo dài, nước mặn chan chát thì……….nhân có tốt mấy quả cũng héo. Bác nông dân có giỏi mấy, vụ đó bác cũng thua. Nhà Phật gọi đó là duyên xấu. Làm vụ này đến vụ kia, thua keo này, bày keo khác, đến lúc phải bỏ cuộc, thì gọi là hết duyên. Hết duyên, bác đó không còn làm nông nữa, bác chuyển qua viết lách và làm thơ. Vì thơ và văn thì không lệ thuộc thời tiết.

Đi chùa, lạy Phật, “ Phật ơi con khổ”. Phật dạy “ Con khổ là do duyên con xấu”. Xấu có nghĩa là dù mình cố tu hành, mình cố làm việc thiện nhưng cái hay vẫn chưa đến với mình.

Ở ngoài đời, chữ duyên và vô duyên lại hiểu một chút hơi khác khác. Hiểu hời hợt một chút. Mình hay nói “ Cô kia có duyên chưa”. Tức là cái cách cô ấy đi, cách cô ấy đứng, cách cô ấy ngồi, cách cô ấy nói chuyện, toát ra cái đẹp của người phụ nữ. Đẹp đây là đẹp nết, chứ không hẳn là đẹp người.

Xưa mình nhỏ, mạ mình hay la mình “ Thằng ni, vô duyên!” ý là mình cười, mình nói, làm này, làm kia không thích hợp. Cái không thích hợp, theo nhà Phật chính là cái nghịch cảnh, cái không thuận. Hai vợ chồng mà hết duyên, thì cuộc sống chẳng bao giờ yên ấm. Ngày nghỉ vợ chồng mà yêu thương nhau thì rủ nhau đi Đồng Nai chơi thăm bà con. “Đi lên thăm dì một tuần anh nghe”.  Vợ chồng mà dao thớt, hết duyên thì “ Anh ơi, anh đi Củ Chi chơi vài này đi anh”. “Có gì trên đó mà chơi em?”. “ Thì anh cứ ghé vô địa đạo Củ Chi chơi đi”. Do thám một hồi mới hay. Xúi mình đi Củ Chi, xứ bom đạn nhiều để mình trúng bom nổ quách cho tiêu xác.

Vô duyên có nghĩa là hết duyên. Vô hiểu là hết. Không thương nhau nữa. Có ở với nhau theo kiểu ráng nhịn thì thương nhau như thế bằng mười hại nhau.

Ngôn ngữ miền trung khó hiểu một chút chút.