Mùng 5,

Mùng 5,

Người mà lớn lên ở miền Trung, miền Bắc khi nghe mùng 5 là biết mùng 5 tháng 5 âm lịch. Bởi ngày này nhiều gia đình cúng mùng 5. Nói văn hoa là cúng tết Đoan Ngọ, phong tục của người Hoa, nhưng người Việt cũng chịu làm theo vì cúng rồi ăn tội chi không theo. Có đánh đấm, giành đất giành đảo chi mô mà ghét.

Cúng mùng 5, nhưng thực ra là ăn mùng 5, bởi gia chủ làm mâm cỗ xôi, chè, trái cây đặt trên bàn thờ tổ tiên, chờ cây hương cháy khoảng 1/3 coi như mời xong tổ tiên, vội vàng hạ lễ vật để con cháu thưởng thức.

Ăn mùng 5 có nhiều khi vui hơn cả ăn tết bởi mọi người vừa ăn vừa bàn chuyện đi chơi, đi tránh nóng. Người lớn vui một thì con nít vui mười bởi chúng vừa được tụ tập quậy phá, được ăn uống thỏa thích mà không sợ trễ học. Bởi hạ đã về, ve đã kêu, trường lớp, cô thầy cũng đã bãi khóa, trừ các cháu thi đại học năm đó coi như nhịn mùng 5. Nói nhịn, chứ vừa đọc sách vừa ăn cũng ngon.

Chè mùng 5 thường người ta nấu chè kê hoặc chè đậu ván. Chè nấu sao cho đừng đặc quá mà cũng đừng lỏng quá. Chè nấu lỏng như chè đậu xanh, đậu đỏ thì không đạt. Chè nấu sao khi ăn phải dùng muỗng hoặc xúc bằng bánh tráng mới ngon.

Xôi mùng 5 thì xôi vò, xôi vò nấu sao cho rời ra từng hột nhưng không quá khô, quá đắng như xôi trắng mà cũng không quá dẻo như xôi đậu. Xôi ngon là phải ngọt và bùi bùi, béo béo. Xôi có thể ăn với chè cho đỡ ngán. Cho nên người ta thường nói xôi chè. Tức là có thể lấy chén chè mà ăn với dĩa xôi ngọt. Đó là gia đình cúng chay.

Nhà ai cúng mặn thì có nồi cháo vịt. Thịt vịt vớt ra để nguội, chặt thành miếng chấm nước mắm gừng. Nước mắm mới hửi không đã chảy nước miếng. Thôi tui ăn chay tôi không kể nữa…